Een nieuw mobiliteitspact voor Brussel

Op de vooravond van de autoloze zondag in Brussel, vragen mijn goede vriend Naïm Cordemans en mezelf namens De Vrijdaggroep de verantwoordelijke politici een nieuw mobiliteitsplan voor onze hoofdstad uit te voeren. De structurele verstopping van Brussel komt met een prijskaartje : 511 miljoen € per jaar wat betreft de verloren tijd, de luchtvervuiling of nog de ongelukken, maar zonder rekening te houden met de aantrekkelijkheid van de stad en, belangrijker, het welzijn van haar inwoners en bezoekers. De Vrijdaggroep bereidt een rapport voor over de leefbaarheid van Brussel voor de lente van 2014 maar wenst vandaag al het debat te voeden met concrete voorstellen. De meest opvallende zijn het engagement van elke gemeente om minstens 1% van haar straten verkeersvrij te maken, beter gebruik te maken van het bestaande NMBS netwerk, een versnelling van de werken van het GEN-netwerk, elke 3e zondag van de maand autovrij maken, en de installatie van een stedelijke kilometerheffing om afraadparkings en beter openbaar vervoer te financieren.

Vaststelling
De vaststelling is bitter : nergens ter wereld staan bestuurders meer in de file dan in en rond Brussel (INRIX[1]). Het prijskaartje dat aan deze betreurenswaardige podiumplaats verbonden is, loopt volgens de Brusselse Kamer van Koophandel (BECI) op tot een slordige 511 miljoen euro per jaar. In dit indrukwekkende cijfer zijn tijdverlies, ongevallen en luchtvervuiling verrekend, maar het houdt bijvoorbeeld geen rekening met de negatieve impact van de files op het imago en de aantrekkingskracht van de stad, net zo min als met het welzijn van haar burgers en bezoekers, wat uiteraard nog belangrijker is. Brusselaars verliezen gemiddeld 83 uur per jaar in de files. Met die tijd zou u twee weken extra vakantie kunnen nemen. De stad werd nochtans niet voor wagens gebouwd. De auto werd al veel te lang verwend en dus is het nu de hoogste tijd om te stad te hertekenen op maat van de mensen in plaats van de machines. Iris 1, het eerste mobiliteitsplan van het Brussels Gewest, werd in 1998 goedgekeurd. Het moest tegen 2010 voor een verkeersafname van 20% zorgen maar is op een mislukking uitgedraaid. Het nieuwe Iris 2-plan, dat in 2010 werd goedgekeurd, moet het autoverkeer tegen 2018 met 20% terugdringen in vergelijking met 2001. Ook dit plan dreigt aan zijn doel voorbij te schieten. In werkelijkheid groeien de files in onze hoofdstad jaarlijks met 5% aan en blijft de commerciële snelheid van het openbaar vervoer dalen.

De realisaties van het verleden toejuichen…

Er zijn de jongste jaren ontegensprekelijk een aantal verbeteringen doorgevoerd. Zo kunnen we meer in het bijzonder verwijzen naar de verlenging van tramlijn 94, de ‘nieuwe’ metro, het fietspad in de Wetstraat, het Villo-netwerk en een aantal winkelstraten rond de Grote Markt die verkeersvrij werden. Maar het is cruciaal sneller vooruitgang te boeken en de lat nog hoger te leggen.

… maar een nieuw mobiliteitspact uitwerken voor de toekomst

Mobiliteit in Brussel moet een absolute prioriteit worden, niet alleen op papier maar ook in de realiteit. Er zijn plannen, nu moet men ze ook nog uitvoeren. Dit vereist allereerst een snelle mentaliteitswijziging bij de burgers. Beleidsmakers moeten op alle niveaus samenwerken en de burgers niet alleen overtuigen, maar ook informeren en geruststellen door de secundaire effecten waarmee de verandering tijdelijk gepaard kan gaan te beperken. Hoewel het Brussels Gewest en zijn gemeenten de eerste betrokkenen zijn, mogen de andere gewesten en het federale niveau niet achterblijven. De mobiliteitsproblemen treffen het hele land. Een oplossing voor de dichtslibbende wegen vereist ook fiscale maatregelen, zoals de OESO al jarenlang adviseert.

Een nieuw mobiliteitspact voor Brussel: de voorstellen van De Vrijdaggroep

  1. In Brussel centrum moet de voetgangerszone om te beginnen worden uitgebreid naar de straten rond Manneken Pis, de Beurs, de Sint-Gorikshallen, het Oud Korenhuis en de Zavel.
  2. Elke gemeente moet zich engageren om tegen 2016 minstens 1% van haar wegen structureel autovrij te maken. De impact op de kleine zelfstandigen moet in kaart gebracht worden en in rekenschap worden gebracht bij de nieuwe ruimtelijke ordening.
  3. De belangrijkste lanen moeten een volwaardig fietspad krijgen.
  4. Het bestaande NMBS netwerk moet beter worden benut in de stad, en de ontwikkeling van het GEN-netwerk worden versneld.
  5. Een uitbreiding van het metronetwerk richting het zuiden van Brussel (Elsene, Bosvoorde) dient te worden besproken.
  6. Elke 3e zondag van de maand moet autovrij worden. In bepaalde wijken kan die frequentie zelfs hoger liggen.
  7. Maak verder werk van de OESO voorstellen zoals het afbouwen van de fiscale voordelen voor bedrijfswagens (met een parallelle verlaging van de werknemersbijdragen), een substantiële verhoging van de accijnzen op diesel (belangrijkste verantwoordelijke voor het fijn stof in de stad) en een stedelijke kilometerheffing om afraadparkings en beter openbaar vervoer te financieren.

Voor meer informatie, contacteer:

Naïm Cordemans
Econoom, lid van De Vrijdaggroep
nacordemans@hotmail.com
0474 72 48 85

Brieuc Van Damme
Econoom, voorzitter van De Vrijdaggroep
brieuc.vandamme@gmail.com
0495 51 33 71

www.vrijdaggroep.be

[1] Internationale leverancier van mobiliteitsinformatie.